Zatrzymanie prawa jazdy za narkotyki dotyczy przypadków ujawnienia przez Policję prowadzenia pojazdu po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Są to środki odurzające lub substancje psychotropowe. Może to skutkować odpowiedzialnością karną kierującego za przestępstwo lub wykroczenie. Wydanie postanowienia o zatrzymaniu kierującemu prawa jazdy w takiej sprawie jest bardziej złożone. W praktyce w takiej sprawie w 2025 roku zatrzymania prawa jazdy kierujący może uniknąć. W tym wpisie wyjaśniam, w jaki sposób.
Mamy duże doświadczenie w sprawach związanych z prowadzeniem pojazdu po narkotykach. Jeżeli poszukują Państwo pomocy prawnej w takie sprawie, zachęcamy do kontaktu.
Kwestię zatrzymania prawa jazdy przez Policję w związku z ujawnionym przestępstwem lub wykroczeniem przedstawiłem we wpisie Zatrzymanie prawa jazdy (2025). Ten wpis jest uzupełnieniem powyższego wpisu. Dlatego zachęcam do zapoznania się z nim wcześniej.
W tym wpisie koncentruję się na procedurze zmierzającej do wydania postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy w związku z prowadzeniem pojazdu po narkotykach. Wydanie takiego postanowienia zależy od spełnienia dodatkowego warunku. Ten warunek nie zawsze jest spełniony, a prawo jazdy jest zatrzymywane kierującemu niesłusznie.
Realna szansa na zwrot prawa jazdy
Omawiana poniżej kwestia jest w praktyce istotna, ponieważ stwarza realną szansę zwrotu prawa jazdy na czas trwania postępowania. To może trwać kilka miesięcy i dłużej. Ta szansa ma charakter proceduralny. W praktyce możliwość skorzystania z tej szansy może być krótka. Dlatego jeśli zatrzymano Państwu prawo jazdy w związku z podejrzeniem prowadzenia pojazdu po narkotykach, zachęcam do skorzystania z pomocy prawnej.
Wiem, że wielu z Państwa trafiło na ten wpis w związku z faktycznym zatrzymaniem prawa jazdy w takiej sprawie. Dlatego zamieszczam odnośnik do części wpisu poświęconej kwestii zwrotu prawa jazdy, która najbardziej Państwa zainteresuje – kliknij tutaj.
Zatrzymanie prawa jazdy za narkotyki
Zatrzymanie prawa jazdy (potocznie) za narkotyki będzie dotyczyło zwłaszcza przypadków powzięcia przez policjantów uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego polegającego na prowadzeniu pojazdu mechanicznego:
- po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu (wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń), albo
- pod wpływem środka odurzającego (przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego).
Kwalifikacja prawna czynu może być inna. W praktyce chodzi o przypadki, w których Policja ujawniła u kierującego niedopuszczalne stężenie alkoholu lub obecność środka odurzającego.
W takich przypadkach zatrzymanie prawa jazdy przez policjanta jest obowiązkowe, co wynika z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Więcej na ten temat w tym wpisie.
Uzasadnione podejrzenie
Do powzięcia podejrzenia prowadzenia pojazdu po narkotykach dochodzi najczęściej w dwóch sytuacjach. Policjant poweźmie to podejrzenie najczęściej gdy w świetle badania alkomatem kierujący jest trzeźwy, ale zachowuje się nienaturalnie.
Spostrzeżenia policjanta są istotne w kontekście obrony w sprawie o czyn jazdy pod wpływem narkotyków (art. 178a § 1 Kodeksu karnego). Mają wpływ na prawidłową kwalifikację prawną czynu: jako przestępstwa albo wykroczenia.
Policjant poweźmie podejrzenie także wtedy, gdy podczas przeszukania kierującego lub jego pojazdu zostaną odnalezione środki odurzające lub substancje psychotropowe.
W sytuacjach uzasadnionego podejrzenia prowadzenia pojazdu po narkotykach przez kierującego policjant przeprowadzi badanie śliny lub krwi. Tym badaniom kierujący nie może się sprzeciwić (art. 129j ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym)
W praktyce będzie to najpierw badanie śliny. Jeśli wynik tego badania potwierdzi obecność lub możliwość obecności środka odurzającego, od kierującego zostanie pobrana krew lub mocz do dalszych badań. Sprzeciw kierującego może skutkować zatrzymaniem i zastosowaniem środków przymusu bezpośredniego (np. celem pobrania krwi). Może się zdarzyć sytuacja, gdy policjanci nie będą mieli ze sobą urządzenia do badania śliny. Wówczas, w sytuacji podejrzenia, zabiorą kierującego do jednostki Policji celem badania śliny lub od razu do szpitala celem pobrania krwi.
Badanie śliny i pobranie krwi
Badanie śliny polega na pobraniu od kierującego próbek śliny, a dokładnie wymazu ze śluzówki policzków. Wymaz umieszcza się w urządzeniu, które analizuje ślinę kierującego pod kątem obecności środków działających podobnie do alkoholu.
Środki działające podobnie do alkoholu wymienia rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lipca 2014 r. Są to: opiody, amfetamina i jej analogi, kokaina, tetrahydrokannabinole (marihuana) oraz benzodiazepiny (środki psychotropowe).
Protokół badania śliny
Z badania śliny sporządza się protokół. W protokole zamieszcza się m.in. informacje o przyjęciu albo nieprzyjęciu środka odurzającego przez kierującego. Co istotne, kierujący nie ma obowiązku podania informacji o użyciu środka odurzającego. Kierujący nie musi podać do protokołu, jaki środek, kiedy i w jakiej ilości użył. Może odmówić odpowiedzi na pytania policjanta, które zmierzają do uzyskania od niego takich informacji.
Przystępując do badania śliny lub krwi policjanci traktują kierującego jako potencjalnego podejrzanego. Dlatego zastosowanie znajduje norma z art. 74 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z tą normą podejrzany nie ma obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść. Podanie powyższych informacji może być dla kierującego niekorzystne.
Specjalizujemy się w sprawach karnych związanych z prowadzeniem pojazdu po narkotykach. Jeżeli poszukują Państwo pomocy prawnej w takie sprawie, zachęcamy do kontaktu.
Wynik badania będzie pozytywny, gdy ujawni obecność lub podejrzenie obecności środka odurzającego. To zła informacja dla kierującego. Wówczas policjanci zabiorą kierującego do szpitala na pobranie krwi do dalszych badań.
Formalnie nie jest to konieczne, bo dodatkowe badanie weryfikacyjne krwi jest fakultatywne (art. 129j ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Jednak w praktyce badanie krwi jest wykonywane zawsze, bo w oparciu o nie organy ścigania dokonują kwalifikacji prawnej czynu.
Zatrzymanie prawa jazdy przez policjanta
Po wykonaniu czynności z kierującym i wobec pozytywnego wyniku badania śliny policjant zatrzyma kierującemu prawo jazdy. Prawo jazdy zostanie zatrzymane elektronicznie i za pokwitowaniem. Więcej na ten temat przeczytają Państwo tutaj.
Fakt wykonania badania krwi jest bardzo istotny. Warunkuje on możliwość przekazania przez Policję informacji o zatrzymaniu prawa jazdy prokuratorowi albo sądowi rejonowemu i kwestię możliwości wydania postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy.
Postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy za jazdę po narkotykach
Procedurę wydania postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy szczegółowo opisałem tutaj. Co do zasady policjant niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni przekazuje informację o zatrzymaniu prawa jazdy prokuratorowi albo sądowi rejonowemu. Organy te mają 14 dni od otrzymania informacji na wydanie postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy.
Inaczej jest w sprawie podejrzenia prowadzenia pojazdu po narkotykach. Procedura wydania postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy wygląda inaczej właśnie z uwagi na badanie krwi. A krew od kierującego do badań krwi w praktyce tych spraw pobierana jest zawsze.
To dlatego, że bez wyniku badania krwi organy ścigania nie mogłby udowodnić popełnienia wykroczenia z art. 87 Kodeksu wykroczeń lub przestępstwa z art. 178a Kodeksu karnego.
Różnica wynika z przepisu art. 136 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku przeprowadzenia badania krwi lub moczu dla oceny trzeźwości lub zawartości środka działającego podobnie do alkoholu, informację o zatrzymaniu prawa jazdy wydanego w kraju przekazuje się prokuratorowi albo sądowi rejonowemu wraz z wynikiem tego badania. Jeżeli jednak wynik tego badania nie został uzyskany w ciągu 30 dni od dnia zatrzymania prawa jazdy, niezwłocznie wprowadza się do centralnej ewidencji kierowców informację o zwrocie prawa jazdy.
Wynik badania
Z tego przepisu wynika między innymi, że jeśli w związku z podejrzeniem prowadzenia pojazdu po narkotykach od kierującego pobrano krew – a tak w praktyce dzieje się zawsze – to przed podjęciem dalszych kroków przez Policję konieczne jest uzyskanie wyniku badania tej krwi. Wynik badania krwi to opinia biegłego toksykologa. Celem tej opinii jest ustalenie obecności i ewentualnego stężenia środków odurzających we krwi pobranej od kierującego.
Pobrana krew pobrana jest nośnikiem danych o obecności środka odurzającego. Jej zbadanie pod kątem obecności i stężenia wymaga wiadomości specjalnych z zakresu toksykologii. W sprawach karnych takie informacje mogą zostać ustalone tylko za pomocą dowodu z opinii biegłego, który dysponuje wiadomościami specjalnymi (art. 193 Kodeksu postępowania karnego). Policja często chce również, by biegli w opinii ustalili, czy kierujący znajdował się pod wpływem, czy po użyciu ujawnionego środka. To błąd, który wyjaśnię we wpisie poświęconym odpowiedzialności karnej za jazdę po narkotykach.
Procedura zatrzymania prawa jazdy za jazdę po narkotykach
Tym samym procedura zmierzająca do wydania postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy w sprawie o prowadzenie po narkotykach w uproszczeniu przedstawia się następująco:
- zatrzymanie prawa jazdy przez policjanta – po pobraniu krwi,
- dopuszczenie w sprawie dowodu z opinii biegłego z zakresu toksykologii celem uzyskania wyników badania krwi (wyniku co do rodzaju i stężenia środka odurzającego),
- jeżeli opinia biegłego nie wpłynie do akt sprawy w terminie 30 dni od zatrzymania prawa jazdy – obowiązkowy zwrot kierującemu prawa jazdy. Zwrot prawa jazdy następuje elektronicznie poprzez wprowadzenie informacji do centralnej ewidencji kierowców,
- jeżeli opinia wpłynie w terminie 30 dni do akt sprawy, a wynik badania będzie dla kierującego niekorzystny – niezwłoczne przekazanie informacji o zatrzymaniu prawa jazdy prokuratorowi albo sądowi rejonowemu,
- wydanie postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy przez prokuratora albo sąd rejonowy w terminie 14 dni od otrzymania ww. informacji.
O tym, jaki charakter ma 14-dniowy termin do wydania postanowienia przez prokuratora lub sąd rejonowy pisałem tutaj.
Przeszkody do zatrzymania prawa jazdy za jazdę po narkotykach
Dla wydania przez prokuratora albo sąd rejonowy postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy w sprawie o jazdę po narkotykach istnieją zatem dwie przeszkody. Są nimi:
- brak możliwości przekazania przez Policję informacji o zatrzymaniu prawa jazdy prokuratorowi albo sądowi bez opinii biegłego (tj. bez wyniku badania krwi),
- brak możliwości wydania postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy bez opinii biegłego.
Pierwsza przeszkoda wynika wprost z przepisu art. 136 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Policja ma obowiązek przekazać informację o zatrzymaniu wraz z wynikiem badania. Tym samym Policja ma obowiązek uzyskać wynik badania krwi (opinię biegłego) w terminie 30 dni. Jeśli tego nie zrobi w tym czasie – ma obowiązek zwrócić kierującemu prawo jazdy.
Druga przeszkoda wynika z podstawy wydania postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy w sprawie o jazdę po narkotykach (art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz 137 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Jak wyjaśniłem w tym wpisie, warunkiem zatrzymania prawa jazdy jest uzasadnione podejrzenie prowadzenia co najmniej po użyciu środka odurzającego. Otóż nie jest możliwe powzięcie uzasadnionego podejrzenia prowadzenia pojazdu po narkotykach bez uzyskania opinii biegłego.
Problem w tym, że organy – a zwłaszcza prokuratorzy – często uważają inaczej. To dolegliwy dla kierujących błąd, który wyjaśnię poniżej na przykładach ze swojej praktyki.
Uzasadnione podejrzenie a opinia biegłego
W sprawach o prowadzenie pojazdu po narkotykach ustawa uzależnia przekazanie przez Policję informacji o zatrzymaniu prawa jazdy prokuratorowi albo sądowi rejonowemu od uzyskania wyniku badania – opinii biegłego. A skoro informacji tej nie można przekazać bez opinii biegłego, to bez niej nie można powziąć uzasadnionego podejrzenia i zatrzymać prawa jazdy postanowieniem prokuratora lub sądu.
Gdyby było inaczej, to ustawa nie określałaby tego warunku. Co więcej, ustawa nie określałaby obowiązku zwrotu prawa jazdy w sytuacji nieuzyskania wyniku badania w terminie 30 dni od zatrzymania. To właśnie obowiązek zwrotu wobec nieuzyskania opinii biegłego przesądza, że brak opinii biegłego uniemożliwia powzięcie uzasadnionego podejrzenia, które stanowi warunek zatrzymania prawa jazdy postanowieniem. W ten sposób przepisy chronią kierującego przed zbyt długim, możliwie bezpodstawnym zatrzymaniem prawa jazdy.
Badanie śliny nie daje dostatecznych podstaw do powzięcia uzasadnionego podejrzenia, które jest konieczne do zatrzymania prawa jazdy w sprawie o jazdę po narkotykach. To dlatego, że badanie śliny może być błędne. I dlatego to opinia biegłego stanowi podstawę uzasadnionego podejrzenia i punkt wyjścia dla odpowiedzialności karnej kierującego.
Zatrzymanie prawa jazdy bez opinii biegłego jest błędne. Przykład z praktyki
Wydanie postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy w sprawie o jazdę po narkotykach bez uzyskania wcześniej opinii biegłego jest błędem. Świetnym przykładem to potwierdzającym jest poniższa sprawa mojego Klienta:
Klient został zatrzymany do kontroli drogowej w związku z wykroczeniem drogowym (przekroczenie dopuszczalnej prędkości). W toku kontroli wykonano badanie śliny, które ujawniło możliwą obecność THC (marihuany). Od Klienta została pobrana krew do badań. Policjant zatrzymał Klientowi prawo jazdy. Policja nie czekając na wpływ opinii biegłego do akt sprawy przekazała prawo jazdy do sądu rejonowego. Sąd zatrzymał Klientowi prawo jazdy postanowieniem bez opinii biegłego. Sąd rejonowy powziął uzasadnione podejrzenie popełnienia wykroczenia z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń tylko na podstawie badania śliny i zeznania świadka (policjanta).
Zażalenie
Zaskarżyłem powyższe postanowienie zażaleniem, zarzucając między innymi jego wydanie w warunkach braku uzyskania dowodu z opinii biegłego. Z uwagi na oczywistość uchybienia wniosłem o uwzględnienie zażalenia przez sąd, który wydał postanowienie, i zwrot Klientowi prawa jazdy. Sąd nie przychylił się jednak do mojego zażalenia i wniosku i przekazał je innemu składowi równorzędnemu celem jego rozpoznania.
Gdy akta z zażaleniem znajdowały się już w sądzie odwoławczym, wpłynęła opinia biegłego, z której wynikało, że we krwi pobranej od Klienta nie stwierdzono obecności żadnych środków odurzających. Oznaczało to, że mój Klient nie popełnił wykroczenia, w związku z którym policjant zatrzymał mu prawo jazdy. Zażalenie było niewątpliwie zasadne.
Zwrot prawa jazdy
W następstwie wpływu opinii biegłego do akt sąd I instancji jeszcze przed rozpoznaniem mojego zażalenia wydał kolejne postanowienie, którym zwrócił Klientowi zatrzymane prawo jazdy. Postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe.
Wnioski
Z opisu przywołanej sprawy Klienta jasno wynika, że wydanie postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy bez opinii biegłego, z której wynika obecność środka odurzającego, jest błędne. Proszę zwrócić uwagę, że opinia biegłego zupełnie zmieniła ocenę sądu I instancji. Najpierw było uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu, w związku z którym może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów (pierwsze postanowienie), a niedługo potem już nie (drugie postanowienie). Gdzie zatem tkwi błąd? W pierwszym postanowieniu, we wnioskowaniu sądu.
Sąd wyciągnął błędny, niekorzystny dla mojego Klienta wniosek na podstawie dowodów, które w okolicznościach konkretnej sprawy były do tego niewystarczające. Zdarza się, że badanie śliny jest błędne. Osobiście w praktyce prowadzonych spraw spotkałem się z tym kilkakrotnie. Dlatego procesowo prawidłowe ustalenia faktyczne co do obecności narkotyków w organizmie kierującego czyni się na podstawie krwi oraz opinii biegłego. Wymaga tego także ustawa, o czym była mowa powyżej. Inne postępowanie organu prowadzi w istocie do dowolnych wniosków i błędów jak powyższe.
Co istotne, opinia biegłego nie dostarcza zupełnie nowego dowodu (zupełnie nowej informacji) lecz informacje o już zabezpieczonym dowodzie – informacje o pobranej od kierującego krwi. Jeśli zatem potrzebujemy dodatkowego dowodu (opinii biegłego), aby zbadać już zabezpieczony, kluczowy dowód (krew) – a do tego obligują organ przepisy – to oznacza to, że zabezpieczone dowody (bez opinii biegłego) nie mogą być podstawą ustaleń, w oparciu o które możemy powziąć uzasadnione podejrzenie, od którego zależy zatrzymanie kierującemu prawa jazdy. Jest dokładnie przeciwnie: konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń za pomocą opinii biegłego świadczy o wątpliwości, którą organ musi rozwiać. Do tego czasu nie jest możliwe wnioskowanie na niekorzyść kierującego. A tak niestety dzieje się w praktyce zatrzymań prawa jazdy w takich sprawach.
Powyższe dotyczy typowych, najczęściej spotykanych w praktyce spraw. Oczywiście są też sprawy ze złożonymi stanami faktycznymi, które prowadzą do odmiennych ocen i wniosków. Wymagają one indywidualnego podejścia i indywidualnej obrony.
Błędy organów i problemy w praktyce
W praktyce spraw Klientów dość często spotykam sytuacje, w których policjant zatrzymuje prawo jazdy, następnie Policja dopuszcza dowód z opinii biegłego i nie czekając na wpływ opinii do akt sprawy przekazuje informację o zatrzymaniu prawa jazdy prokuratorowi albo sądowi. Dzieje się tak, bo w niektórych regionach Polski czas oczekiwania na opinię jest bardzo długi, sięga kilku a nawet kilkunastu miesięcy. A prokurator albo sąd, na podstawie dowodów, w których nie ma opinii biegłego, wydaje postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy.
Jest to postępowanie nieprawidłowe, co wyjaśniłem powyżej. W takiej sytuacji zasadność zażalenia jest oczywista. A jednak organy nierzadko nie przychylają się do zażalenia i nie zwracają prawa jazdy. Dlaczego?
Dlatego, że czas oczekiwania na rozpoznanie zażalenia przez organ odwoławczy jest stosunkowo długi. Na tyle długi, że opinia biegłego wpływa do akt przed rozpoznaniem zażalenia. Wówczas organy usprawiedliwiają zatrzymanie prawa jazdy uzyskaną po terminie opinią biegłego (której wnioski są dla kierującego niekorzystne). Problem polega na tym, że organ odwoławczy niejako zatwierdza zatrzymanie prawa jazdy, które w świetle przepisów powinno być już wcześniej zwrócone. Sprowadza się to do rozumowania: może wcześniej nie było podstaw do zatrzymania kierującemu prawa jazdy (a tym samym jego zatrzymanie było niesłuszne), ale teraz już są. Dla mnie to praktyka godząca w prawa kierujących pojazdami – czyli w prawa obywateli.
Jak temu przeciwdziałać? Na bieżąco monitorować bieg terminu i czynności procesowych w sprawie karnej. Warto także skorzystać z pomocy pełnomocnika, który podejmie właściwe działania.
